Ο Κρυμμένος Αντιευρωπαϊσμός

Παρακολούθησα χθές στο κεντρικό δελτίο του MEGA μια σύντομη συζήτηση με τις παρεμβάσεις τριών γυναικών υποψήφιων Ευρωβουλευτών. Ήταν η κα Αλεξάνδρα Πάλλη από τη ΝΔ, η κα Πετρούλα Ντελεδήμου από το ΠΑΣΟΚ και η κα Ελένη Σωτηρίου από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο χρόνος ήταν περιορισμένος όπως συνήθως συμβαίνει στα δελτία και δυστυχώς οι τρείς νέες υποψήφιες ήταν ‘αναγκασμένες’ να τοποθετηθούν στην κεντρική ατζέντα της επικαιρότητας περί παπαγάλων με αποτέλεσμα να μη μείνει χρόνος να αναπτύξουν τα ουσιαστικά θέματα.

Αυτό που μου προξένησε εντύπωση ήταν ο ισοπεδωτικός, κουκουεδίστικου τύπου, λόγος της Ελένης Σωτηρίου περί δικομματισμού με τον οποίο ταυτίζε τα δύο μεγάλα κόμματα. Έφτασε μέχρι το σημείο να υπαινιχθεί, μπορεί να το εννόησε ξεκάθαρα και να μην το πρόσεξα, ότι  δήθεν το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ προωθούν την αποχή με κοινό στόχο… να μην ενισχυθεί ο ΣΥΡΙΖΑ…

Η κα Σωτηρίου προέρχεται από την ΚΟΕ (Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας) που είναι συνιστώσα του ΣΥΡΙΖΑ και βρίσκεται στη 2η θέση του Ευρωψηφοδελτίου που σημαίνει πως κατά πάσα πιθανότητα θα βρίσκεται στην νέα Ευρωβουλή. Αν ψάξει κάποιος τις πολιτικές θέσεις της ΚΟΕ θα διαβάσει ότι:  “υποστηρίζουμε την απόσχιση της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αγωνιζόμαστε γι’ αυτήν“.

Στην διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ για τις ευρωεκλογές , παρά μια αίσθηση ευρωσκεπτικισμού, προφανώς δεν υπάρχουν τέτοιες ακραίες αναφορές. Όμως οι απορίες παραμένουν.

Με ποιά λογική ένας πολιτικός χώρος προτείνει στο εκλογικό σώμα μια υποψήφια ευρωβουλευτή με τόσο ακραία αντιευρωπαϊκές θέσεις;

Έχει η ΝΔ μήνυμα;

Έγραφα στο προηγούμενο άρθρο, αναλύοντας την προεκλογική καμπάνια της ΝΔ με τα παπαγαλάκια, για την ουσιαστική απουσία μηνύματος σε εκείνη τη σειρά των διαφημιστικών. Η ίδια απουσία παρατηρείται και στο δεκάλεπτο σπότ που ήδη προβάλεται. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι το “με σύμμαχο εσένα” είναι, όχι μόνο για την επικείμενη αναμέτρηση,  εκτός τόπου και χρόνου ως μήνυμα. Είναι επίσης ο δραματικός τόνος που διαπνέει όλο το δεκάλεπτο και η απουσία αναφοράς στις πολιτικές της Ε.Ε που στηρίζει η ΝΔ. Ακόμα περισσότερο δεν υπάρχουν πουθενά οι υποψήφιοι που προτείνει το κυβερνών κόμμα να στείλει ο ελληνικός λαός στην ευρωβουλή με την ψήφο.

Το αντίθετο διαπιστώνει όποιος δει το αντίστοιχο δεκάλεπτο του ΠΑΣΟΚ για τις Ευρωεκλογές. Εκεί που η αναμέτρηση της 7ης Ιουνίου, οι προτεινόμενες πολιτικές στην ευρώπη σε σχέση με την Ελλάδα, οι υποψήφιοι για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προβάλλονται με θετικό τρόπο και συνέπεια.

Έχει γραφτεί και ειπωθεί πολλές φορές πως η μεγαλύτερη αδυναμία της διακυβέρνησης Καραμανλή ήταν η έλλειψη σχεδίου για τη χώρα, η παντελής απουσία ενός οραματικού εθνικού στόχου. Αντί αυτού είχαμε και έχουμε μια άνευ προηγουμένου για τα ελληνικά δεδομένα πρωτοκαθεδρία της επικοινωνίας έναντι της πολιτικής. Είναι ίσως τραγική ειρωνεία, αλλά αυτό που παρατηρούμε μέχρι τώρα στην καμπάνια της ΝΔ είναι μια κακή επικοινωνιακή στρατηγική σε όλα τα επίπεδα, να επιχειρεί να περισώσει ό,τι γίνεται να σωθεί από μια συνολικά αποτυχημένη πενταετή κυβερνητική θητεία.

Άν κάποιος δεν ήταν βέβαιος πως σε 13 μέρες έχουμε Ευρωεκλογές θα νόμιζε πως η ΝΔ μιλάει για άλλου τύπου εθνική αναμέτρηση. Καθόλου τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι η επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου της ΝΔ κα Μ. Γιαννάκου προσπαθεί να απομακρύνει τη συζήτηση από το δίλημμα σοσιαλισμός η βαρβαρότητα το οποίο μπήκε στο επίκεντρο της ατζέντας με …πρωτοβουλία του κόμματός της.

Το’πε το’πε ο παπαγάλος

Με τα πρώτα διαφημιστικά σποτάκια ΠΑΣΟΚ και ΝΔ για τις Ευρωεκλογές στον αέρα, μπορούμε να κάνουμε κάποιες αρχικές παρατηρήσεις για τα σποτάκια της ΝΔ που συζητήθηκαν εξαιτίας των παπαγάλων που εμφανίζονται σε αυτά.

Ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η επικοινωνιακή πολιτική της ΝΔ είναι η επαπειλούμενη εκλογική της κατάρρευση πρός όφελος του ΠΑΣΟΚ και άλλων μικρότερων πολιτικών σχηματισμών. Η αποσυσπείρωση της εκλογικής της βάσης, για την οποία γίνεται τόσος λόγος στα ΜΜΕ,  είναι απλά  η άλλη όψη της διαφαινόμενης κατάρρευσης. Σαφώς οφείλεται σε καθαρά πολιτικούς λόγους αλλά όμως δεν συζητούνται, ακόμα,  όσο θα έπρεπε. Το κυβερνών κόμμα θα προσπαθήσει με κάθε μέσο να αναχαιτίσει αυτές τις τάσεις αποσύνθεσης των κοινωνικών του συμμαχιών μέχρι την 7η Ιουνίου. Τα πρώτα σποτάκια της ΝΔ με τα παπαγαλάκια είχαν αυτό το σκοπό, αλλά είναι πολύ μακριά από το να τον πετύχουν.

Τα παπαγαλάκια ήταν ένα εξυπνακίστικο εύρημα στο οποίο εγλωβίστηκε το επιτελείο της ΝΔ στην προσπάθειά του να χρησιμοποιήσει μεν αρνητική διαφήμιση, χωρίς όμως να παρουσιάσει κάτι αντιπαθές ή εμφανώς άκομψο στο κοινό. Εγκλωβίστηκε γιατί το εξωπραγματικό του πράγματος με τους ομιλούντες παπαγάλους να καταδιώκουν τους πολίτες σαν από σκηνή των Πουλιών του Χίτσκοκ, υπονομεύει την ιδέα “Κάποιοι σου λένε ψέματα για να σε τρομοκρατήσουν” αφού το ίδιο το αναπαριστώμενο γεγονός δεν γίνεται πιστευτό.  Δύο ακόμα σημεία κάνουν αρνητική εντύπωση. Το πρώτο είναι η επικοινωνιακά θολή κινούμενη γραφιστική εικόνα του δεύτερου μέρους των διαφημιστικών σπότ που μεταδίδει μια αίσθηση ανακατέματος και μη σταθερότητας που ομολογώ είναι ξένες με όσα είχαμε δει από καμπάνιες της ΝΔ το 2004 και 2007. Το δεύτερο, που προφανώς εξηγεί τα προαναφερόμενα, είναι η έλλειψη μηνύματος.

* Ο αρχικός τίτλος του άρθρου ήταν “Το’πε το΄πε ο παπαγάλος ότι θα νικήσει άλλος” όμως έκοψα τις 4 τελευταίες λέξεις όταν διαπίστωσα ότι για χάρη μιας ρίμας θα έπεφτα και εγώ στην παγίδα της χαριτωμενιάς που υπονομεύει το επιχείρημα.

Πως δεν θα γίνουμε Βαβέλ; Μια κριτική των tag clouds.

Αφορμή για αυτό το άρθρο είναι μια εξαιρετική κριτική για τα tag clouds με τίτλο ‘Τα tag clouds και η παρακμή της συμβολικής αποδοτικότητας‘ στο μπλόγκ της καθηγήτριας πολιτικής θεωρίας Jodi Dean.

Επειδή δεν είναι αυτονόητο να γνωρίζουν όλοι τι είναι τα tag clouds, ας δώσουμε ένα σύντομο ορισμό τους με μια ελεύθερη απόδοση του σχετικού λήμματος της wikipedia. Είναι λοιπόν τα tag clouds μια οπτική απεικόνιση των παραγόμενων από χρήστες του διαδικτύου λέξεων κλειδιά (tags) ή απλά του λεκτικού περιεχομένου ενός κειμένου ή site και χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν καλύτερα το περιεχόμενο ενός κειμένου ή site. Οι διάφορες πρακτικές του social tagging  βρίσκονται στην καρδιά του social web. Στην πιο συνηθισμένη περίπτωση, το tagging θεωρείται ο πλέον αποδοτικός τρόπος αποθήκευσης, οργάνωσης, αναζήτησης, κατηγοριοποίησης του περιεχομένου που δημοσιεύεται στο διαδίκτυο.

Σε μια περισσότερο πολιτική ερμηνεία, τα tag clouds θεωρείται πως συμβάλουν, ως πρακτική, στον εκδημοκρατισμό από τα κάτω των πράξεων της δημοσίευσης και γενικότερα του διαλόγου και της έκφρασης. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ιεραρχικά διαρθρωμένα συστήματα προάγουν τη δυνατότητα για μια ισότιμη συνεργασία για την ανανοηματοδότηση του πολιτικού. Δυνατότητα που ως ένα βαθμό δημιουργεί ελπίδες σε ένα άνυδρο ιδεολογικό τοπίο. Ελπίδες που όμως δεν είναι καθόλου σαφές ούτε τι περιεχόμενο έχουν, μήτε προς ποια κατεύθυνση κινούνται.  Κάπου εδώ αρχίζει η κρίτικη της Τζόντι η οποία χαρακτηρίζει τα tag clouds ως συμπτώματα της παρακμής της συμβολικής αποδοτικότητας.

Στην αναρώτηση τι χάνουμε από τα tag clouds απαντά:

(χάνουμε) την ικανότητα να διακρίνουμε μεταξύ του ανταγωνιστικού και ηγεμονικού λόγου. Ειρωνία. Τονικότητα. Κανονιστικότητα. Πως μπορεί να υπάρξει μια ηθική της απεύθυνσης όταν οι λέξεις δεν είναι μέρος της απεύθυνσης, αν αποσπώνται από τη θέση τους στο λόγο για να γίνουν τεχνουργήματα και παιχνίδια…πως να αντιπαρατεθείς με ένα tag cloud;

και συνεχίζει την κριτική ανάλυση των tag clouds:

Τα Tag Clouds είναι χαρακτηριστικά μιας δευτερεύουσας προφορικότητας. Είναι μέρος μια μετα-μορφωτικής εποχής, της εποχής των μαζικών, συμμετοχικών, συνδυαστικών μέσων. Είναι εγγύτερα σε ένα podcast από ό,τι είναι σε ένα γραπτό κείμενο: οι συμβάσεις του προφορικού λόγου απαιτούν επανάληψη, συμβατικές φράσεις, αντίθεση. Αντί να βασίζεται στο νόημα, την εννοιολόγηση και την ερμηνεία , έτσι ώστε να είναι διαθέσιμη για αποδόμηση, η δευτερεύσα προφορικότητα αποτιμά τη λέξη ως εικόνα. Η εικόνα δεν είναι για να στηρίξει ή να παρέχει μια επιπρόσθετη λέξη. Σηματοδοτεί ένα αίσθημα, μια ένταση. Δεν ζητά από το θεατή να την καταλάβει.

Αυτό το κενό κατανόησης, δύσκολα μπορεί να καλυφθεί ή έστω να μετριαστεί. Κάποιοι φανατικοί οπαδοί των tag clouds, ίσως για άλλους λόγους,  να πανηγύριζαν για αυτή την διαφυγή των νοημάτων λυτρωμένοι από το πέταγμα της μπάλας στην κερκίδα. Όπου κερκίδα είναι ο πληθυσμός του διαδικτύου. Η γραμματική, με άλλα λόγια το DNA, των tag clouds  ιδιαίτερα σε προχωρημένες εφαρμογές τους απαιτεί άλματα λογικής και ξεχωριστές ικανότητες ακόμα ίσως και από ορισμένους που συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία τους. Ακόμα και έτσι όμως, το θέμα του νοήματος παραμένει και ένα πολιτικό ερώτημα με ποιοτική υφή γίνεται επιτακτικό.

Πως αξιοποιούμε τις νέες δυνατότητες του social web χωρίς να γίνουμε Βαβέλ;

Το ερώτημα δεν διεκδικεί καμία ιδιαίτερη πρωτοτυπία. Απαντήσεις υπάρχουν αν μελετήσει κανείς τις επιτυχημένες πλατφόρμες κοινωνικής και πολιτικής δικτύωσης. Από το facebook μέχρι το barackobama.com. Το θέμα είναι που και γιατί κοιτάει κάποιος.