Πως δεν θα γίνουμε Βαβέλ; Μια κριτική των tag clouds.

Αφορμή για αυτό το άρθρο είναι μια εξαιρετική κριτική για τα tag clouds με τίτλο ‘Τα tag clouds και η παρακμή της συμβολικής αποδοτικότητας‘ στο μπλόγκ της καθηγήτριας πολιτικής θεωρίας Jodi Dean.

Επειδή δεν είναι αυτονόητο να γνωρίζουν όλοι τι είναι τα tag clouds, ας δώσουμε ένα σύντομο ορισμό τους με μια ελεύθερη απόδοση του σχετικού λήμματος της wikipedia. Είναι λοιπόν τα tag clouds μια οπτική απεικόνιση των παραγόμενων από χρήστες του διαδικτύου λέξεων κλειδιά (tags) ή απλά του λεκτικού περιεχομένου ενός κειμένου ή site και χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν καλύτερα το περιεχόμενο ενός κειμένου ή site. Οι διάφορες πρακτικές του social tagging  βρίσκονται στην καρδιά του social web. Στην πιο συνηθισμένη περίπτωση, το tagging θεωρείται ο πλέον αποδοτικός τρόπος αποθήκευσης, οργάνωσης, αναζήτησης, κατηγοριοποίησης του περιεχομένου που δημοσιεύεται στο διαδίκτυο.

Σε μια περισσότερο πολιτική ερμηνεία, τα tag clouds θεωρείται πως συμβάλουν, ως πρακτική, στον εκδημοκρατισμό από τα κάτω των πράξεων της δημοσίευσης και γενικότερα του διαλόγου και της έκφρασης. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ιεραρχικά διαρθρωμένα συστήματα προάγουν τη δυνατότητα για μια ισότιμη συνεργασία για την ανανοηματοδότηση του πολιτικού. Δυνατότητα που ως ένα βαθμό δημιουργεί ελπίδες σε ένα άνυδρο ιδεολογικό τοπίο. Ελπίδες που όμως δεν είναι καθόλου σαφές ούτε τι περιεχόμενο έχουν, μήτε προς ποια κατεύθυνση κινούνται.  Κάπου εδώ αρχίζει η κρίτικη της Τζόντι η οποία χαρακτηρίζει τα tag clouds ως συμπτώματα της παρακμής της συμβολικής αποδοτικότητας.

Στην αναρώτηση τι χάνουμε από τα tag clouds απαντά:

(χάνουμε) την ικανότητα να διακρίνουμε μεταξύ του ανταγωνιστικού και ηγεμονικού λόγου. Ειρωνία. Τονικότητα. Κανονιστικότητα. Πως μπορεί να υπάρξει μια ηθική της απεύθυνσης όταν οι λέξεις δεν είναι μέρος της απεύθυνσης, αν αποσπώνται από τη θέση τους στο λόγο για να γίνουν τεχνουργήματα και παιχνίδια…πως να αντιπαρατεθείς με ένα tag cloud;

και συνεχίζει την κριτική ανάλυση των tag clouds:

Τα Tag Clouds είναι χαρακτηριστικά μιας δευτερεύουσας προφορικότητας. Είναι μέρος μια μετα-μορφωτικής εποχής, της εποχής των μαζικών, συμμετοχικών, συνδυαστικών μέσων. Είναι εγγύτερα σε ένα podcast από ό,τι είναι σε ένα γραπτό κείμενο: οι συμβάσεις του προφορικού λόγου απαιτούν επανάληψη, συμβατικές φράσεις, αντίθεση. Αντί να βασίζεται στο νόημα, την εννοιολόγηση και την ερμηνεία , έτσι ώστε να είναι διαθέσιμη για αποδόμηση, η δευτερεύσα προφορικότητα αποτιμά τη λέξη ως εικόνα. Η εικόνα δεν είναι για να στηρίξει ή να παρέχει μια επιπρόσθετη λέξη. Σηματοδοτεί ένα αίσθημα, μια ένταση. Δεν ζητά από το θεατή να την καταλάβει.

Αυτό το κενό κατανόησης, δύσκολα μπορεί να καλυφθεί ή έστω να μετριαστεί. Κάποιοι φανατικοί οπαδοί των tag clouds, ίσως για άλλους λόγους,  να πανηγύριζαν για αυτή την διαφυγή των νοημάτων λυτρωμένοι από το πέταγμα της μπάλας στην κερκίδα. Όπου κερκίδα είναι ο πληθυσμός του διαδικτύου. Η γραμματική, με άλλα λόγια το DNA, των tag clouds  ιδιαίτερα σε προχωρημένες εφαρμογές τους απαιτεί άλματα λογικής και ξεχωριστές ικανότητες ακόμα ίσως και από ορισμένους που συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία τους. Ακόμα και έτσι όμως, το θέμα του νοήματος παραμένει και ένα πολιτικό ερώτημα με ποιοτική υφή γίνεται επιτακτικό.

Πως αξιοποιούμε τις νέες δυνατότητες του social web χωρίς να γίνουμε Βαβέλ;

Το ερώτημα δεν διεκδικεί καμία ιδιαίτερη πρωτοτυπία. Απαντήσεις υπάρχουν αν μελετήσει κανείς τις επιτυχημένες πλατφόρμες κοινωνικής και πολιτικής δικτύωσης. Από το facebook μέχρι το barackobama.com. Το θέμα είναι που και γιατί κοιτάει κάποιος.

Η κοινή γνώμη στο διαδίκτυο μιλάει

Μόλις ολοκλήρωσα την ανάγνωση της παρουσίασης της έρευνας για την πολιτική κουλτούρα των blogs που έκανε η V.P.R.C για λογαριασμό του Monthly Review και θα ήθελα να σταθώ λίγο στο θέμα της δειγματοληψίας των ερευνών στο διαδίκτυο.

Με έκπληξη διαπίστωσα πως δεν έχει γραφεί, έστω μια μικρή παράγραφος, για τη μεθοδολογία και συγκεκριμένα για την διαδικασία δειγματοληψίας και τα συμπεράσματα που προέκυψαν κατά την εφαρμογή της. Αν δεν κάνω λάθος είναι η πρώτη έρευνα για την πολιτική κουλτούρα των blogs που γίνεται από εταιρία και όχι από κάποιο πανεπιστήμιο ή ομάδα φοιτητών. Για αυτό θα περίμενα κάτι αρκετά περισσότερο από το “E-mail Research” που αναγράφεται στην έκθεση των γραφημάτων.

Μερικά, τελείως ενδεικτικά, ερωτήματα:

Τι ακριβώς εννοούν “E-mail Research”;

Ο όρος ενδεχομένως να είναι παραπλανητικός για όσους στο άκουσμα του θα καταλάβουν την έρευνα που αφορά στα περιεχόμενα και τις τεχνικές αποστολής και λήψης emails που οδηγεί σε πρακτικές που βελτιώνουν το email marketing. Ακραία περίπτωση, ίσως να πείτε. Απλά θέλω να καταστήσω σαφές πως ο όρος E-mail Research ως δηλωτικός μεθόδου έρευνας ειδικού διαδικτυακού πληθυσμού, όπως είναι οι έχοντες ιστολόγια, δεν λέει από μόνος του και πολλά.

Με λίγα λόγια. Δημιουργήθηκε κάποιο πάνελ, ειδικό για τις ανάγκες τις έρευνας,  με τη συγκέντρωση email ‘ενεργών’ ελλήνων ιστολόγων και με ποιά ακριβώς διαδικασία;

Αξιοποιήθηκε κάποιο άλλο αντίστοιχο πάνελ και από που προήλθε;

Μήπως η V.P.R.C έχει δημιουργήσει ένα γενικό πάνελ από το οποίο εξείγαγε το δείγμα της έρευνας, αν ναι με ποιό τρόπο αυτό έγινε;

Οι απαντήσεις στα παραπάνω θα έδιναν μια πληρέστερη εικόνα για την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της έρευνας. Οι πληροφορίες για το ποσοστό συμμετοχής, το είδος των αρνήσεων, μαζί με την ακολουθούμενη μεθοδολογία είναι σημαντικά στοιχεία που οταν δίνονται βοηθούν την διεξαγωγή της έρευνας.

Εκτός από αυτά, δεν γίνεται να μην αναφερθώ στην εσφαλμένη διάχυτη αντίληψη πως όσοι γράφουν σε μπλόγκς αποτελούν κοινωνική ομάδα. Για να είμαστε ειλικρινείς η εμπέδωσή αυτής της αντίληψης  οφείλεται στην διάσπαρτη φιλολογία, το hype, που παγκόσμια αναπτύχθηκε γύρω από τις ετικέτες blogging, blogger, blogs για επιχειρηματικούς κυριώς σκοπούς.

Βλέποντας πως έχει αρχίσει σχετική συζήτηση σε άλλα blogs (proxeirotetradio, vrypan, nylon) και social media θα θέσω υπόψη τις Οδηγίες της ESOMAR(.pdf) για διεξαγωγή online μετρήσεων της κοινής γνώμης.

Θέλω να επανέλθω στο ευρύτερο θέμα της δημοσίευσης ερευνητικών δεδομένων στο μέλλον. Για τους επαγγελματίες  των δημοσκοπήσεων το γεγονός ότι η κοινή γνώμη στο διαδίκτυο εκφράζεται ανοικτά με πλειάδα άλλων μέσων, που ξεφεύγουν από τα συνηθισμένα για αυτούς μέσα επαφής με τον ερευνόμενο πληθυσμό, συνιστά μεγάλη πρόκληση. Η κοινή γνώμη στο διαδίκτυο έχει φωνή. Κάτι που πρέπει να αρχίσουν, ήδη κάποιοι σιγά σιγά προσπαθούν, να το αντιμετωπίσουν με τους κατάλληλους όρους. Δηλαδή καινοτόμα και δημιουργικά.

Για να δούμε

Έχω την αίσθηση πως, όπως συμβαίνει συνήθως σε αυτή την Ελλάδα, μπορεί και να μη μάθουμε ποτέ τα πραγματικά περιστατικά της νομικής περιπέτειας του press-gr. Ποιός/Ποιοι και για ποιο/α δημοσίευμα/τα καταφέρθηκαν εναντίον του, κανείς δεν μπορεί να πει ακόμα.

Γιατί; [update: Ο ΣΚΑΙ 100,3 αναφέρθηκε (25/2 , στις 19.30 περίπου) στο όνομα του συντάκτη του Βήματος Βασίλη Χιώτη και ο Alpha TV (25/2, στις 20.50 περίπου) στον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ κ.Διαμαντίδη ως θιγόμενους από το press.]

Ενδιαφέρον έχει και το πότε έγιναν όλες αυτές οι μηνύσεις για τις οποίες γίνεται λόγος και τι εξέλιξη είχαν. Όσο απεχθάνομαι τις θεωρίες συνωμοσίας, άλλο τόσο δεν μπορώ και εγώ παρά να υποθέσω ότι εδώ και αρκετό καιρό, όπως επισημαίνεται και εδώ, η κυβέρνηση ετοιμάζει νομοθετικές ρυθμίσεις για τα νέα μέσα.

Το σημερινό spin του Ε.Τ το κάνει προφανές άλλωστε:

” Πρώτον, οι διαχειριστές των blogs ενημερωτικού χαρακτήρα θα έχουν την ευθύνη να αναγράφουν στην κεντρική ιστοσελίδα τον κατά νόμο υπεύθυνο του blog.

Δεύτερον, το νομοσχέδιο επιφυλάσσει στα αδικήματα που τελούνται μέσω των blogs προβλέψεις ανάλογες με αυτές του νόμου περί Τύπου.

Τρίτον, διευκολύνεται η πρόσβαση των διωκτικών αρχών στα ηλεκτρονικά ίχνη ώστε να αποκαλύπτεται με πιο γρήγορες διαδικασίες ο υπεύθυνος μιας συκοφαντικής ή εκβιαστικής δημοσίευσης.

Τέταρτον, το ΕΣΡ αποκτά δικαίωμα παρέμβασης σε περίπτωση που οι χρησιμοποιούμενες φωτογραφίες ή το audio και video υλικό που αναρτάται σε κάποιο blog δημιουργούν ζητήματα που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του. Οι παρεμβάσεις που σχεδιάζονται απασχολούν Δικαιοσύνη και Αστυνομία εδώ και πολύ καιρό. Την τελική ώθηση στην υλοποίησή τους φαίνεται όμως να δίνουν οι εξελίξεις του τελευταίου τριημέρου γύρω από το press-gr.blogspot.com.”

Όλα αυτά θυμίζουν κάτι από μια αντίστοιχη(;) ιστορία με την κυβέρνηση Πρόντι για την όποια έγραψα πριν μερικούς μήνες.

Για να δούμε.

Blogging με πιστοποίηση στην Ιταλία;

Με νόμο προς ψήφιση επιχειρεί η κυβέρνηση Πρόντι να θέσει υπό έλεγχο τα blogs. Σύμφωνα με το post του Beppe Grillo , oι έχοντες blog υποχρεώνονται να το εγγράψουν σε κάποια Αρχή Επικοινωνιών, να λάβουν πιστοποίηση και να πληρώνουν φόρους ακόμα και αν δεν το χρησιμοποιούν για να βγάλουν χρήματα.

Το σχέδιο Νόμου πέρασε από το υπουργικό συμβούλιο στις 12 Οκτωβρίου χωρίς κανείς να αποστασιοποιηθεί.

Είναι προφανές ότι πρόκειται για ατυχέστατη κυβερνητική επιλογή.

Δεν έχω διαβάσει το ακριβές κείμενο και έχω μακρινή επισκόπηση της Ιταλικής πολιτικής σκηνής, αλλά διαισθάνομαι πως η κυβέρνηση Πρόντι χάνει την επαφή της με την πραγματικότητα.

Ριάλιτι πολιτική

Ήταν θέμα χρόνου να γίνει και αυτό. Ένα πολιτικό reality show όπου οι συμμετέχοντες θα ανταγωνίζονται πάνω σε πολιτικές δοκιμασίες όπως debate και άλλα.  Το ποσό που κερδίζει ο νικητής, ωστόσο, δεν μπορεί να το ξοδέψει ο ίδιος παρά μόνο να το κάνει δωρεά στο πολιτικό οργανισμό της επιλογής του ή να χρηματοδοτήσει την δική του κάθοδο σε εκλογές.

Αυτά σχεδιάζει για τις αρχές του 2008  το MySpace σε συνεργασία με τον Mark Burnett,  παραγωγό μεταξύ άλλων του ‘Survivor’.

Πηγή 

Ημερίδα για blog, internet, εκλογές

Επαγγελματικές υποχρεώσεις θα με κρατήσουν μακριά από την ημερίδα για τα blogs, την κοινωνία πολιτών και τις ερχόμενες εκλογές που γίνεται στο King George. Εύχομαι να έχει κάθε επιτυχία. Και πιστεύω θα την έχει, αν κρίνει κανείς από τους ομιλητές και κυρίως από την ενέργεια που έχει βάλει ο Στάθης Χαϊκάλης στην διοργάνωση.

Πολλά ενδιαφέροντα μπορεί να συζητήσει κανείς γύρω από blog – πολιτική – εκλογές. Είχα σκοπό να έπαιρνα το λόγο για μια σύντομη τοποθέτηση. Θα την άρχιζα λοιπόν με το εξής ανέκδοτο:

Ένα μήνα μετά τις εκλογές του 2004. Το θέμα μιας επαγγελματικής σύσκεψης με τον πρόεδρο εταιρίας δημοσκοπήσεων ήταν η χάραξη επικοινωνιακής στρατηγικής για πολιτικό στέλεχος πρώτης γραμμής. Η κεντρική ιδέα ήταν πως “αυτός πρέπει να μιλάει για το μέλλον”. Είπα να του προτείνουμε να κάνει blog. Εξήγησα τι ακριβώς είναι ένα blog και πόσα πράγματα κάνει με τη χρήση του ένας πολιτικός, όπως εκείνη την εποχή ο Tom Watson. Η ιδέα ξένισε τους παριστάμενους. Εν μέρει δικαιολογημένα. Εκείνη την εποχή δύσκολα γινόταν αντιληπτή η επίδραση ενός blog στην δημόσια παρουσία ενός πολιτικού. Αντίθετα, σήμερα, το σύστημα διαμεσολαβημένης (mediated) πολιτικής επικοινωνίας ευνοεί την άνθιση του φαινομένου. Σήμερα η τηλεόραση έχει θέμα τα blogs. Χθες ο άγνωστος blogger (YOU) ήταν εξώφυλλο της χρονιάς στο TIME. Αύριο θα μετράμε και πάλι την απήχηση τους ανάλογα με τον αντίκτυπο που έχει στα άλλα μέσα αλλά και στην κοινωνία. Και καλά θα κάνουμε.

Κώδικας δεοντολογίας για bloggers. Σε αναζήτηση ενός αυτορυθμιστικού κεκτημένου

Χρειάζεται η αναδυόμενη διαδικτυακή δημόσια σφαίρα, που περιλαμβάνει και τα blog, κάποια ρύθμιση;

Ο σχετικός προβληματισμός για δημιουργία κώδικα δεοντολογίας μεταφέρθηκε πρόσφατα και στην Ελλάδα. Το θεσμικό πλαίσιο στην εποχή της σύγχρονης επικοινωνίας πρέπει να εκσυγχρονιστεί. Με ποιους τρόπους όμως είναι καλύτερο να γίνει αυτό; Είναι χρήσιμο, αν όχι επιβεβλημένο, να δημιουργηθεί ένα είδος αυτορυθμιστικού κεκτημένου για αυτά τα θέματα. Μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες διαβούλευσης να συζητηθούν εξαντλητικά και να οριστούν κάποιες καλές πρακτικές για μια σειρά απο θέματα. Αν αυτό γίνει και στην πορεία δημιουργηθούν μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί για την προώθηση των δικαιωμάτων και την περιφρούρηση των υποχρεώσεων της κοινότητας θα είναι σημαντικό. Έτσι όλα θα τεθούν υπό διαφορετική βάση όταν, και αν κάποτε πραγματικά χρειαστεί, να καλυφθεί το νομικό κενό.

Χαβαλεδιάζοντας μέχρι θανάτου.

Η ψυχαγωγική, διασκεδαστική, χαβαλεδιάρικη διάθεση  συνιστούν όλο και πιο πολύ την κυρίαρχη επικοινωνιακή συνθήκη σε τοπικό και πλανητικό επίπεδο. Η συνταγή της ‘επιτυχίας’ δεν φαίνεται να διαφέρει ιδιαίτερα είτε πρόκειται για tv ή για μπλογκόσφαιρα. Δημιουργήστε αντιπαραθέσεις και ιστορίες με έντονα προσωπικά στοιχεία και διασκεδάστε την εξέλιξη τους.

Όπως διαμορφώνονται τα πράγματα στην εγχώρια δημόσια επικοινωνία αξίζει σίγουρα περισσότερης προσοχής η άποψη του Neil Postman στο Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business. 

Λίγη αυτογνωσία για την ελληνόφωνη μπλογκόσφαιρα παρακαλώ

Διάβασα τον εμπειρικό οδηγό επιβίωσης στην Μπλογκόσφαιρα και δηλώνω εντυπωσιασμένος απο την παράλειψη αναφοράς στην ψυχή της, που κατά την άποψη μου είναι το ουσιαστικό περιεχόμενο. Δέχομαι πως ο οδηγός συντάχθηκε εν είδη κωδικοποίησης λαθεμένων επιλογών με σκοπό την απο εδώ και στο εξής αποφυγή τους. Απλά πιστεύω πως το στοίχημα για την ελληνόφωνη μπλογκόσφαιρα δεν είναι πρέπει να είναι η επιβίωση, αλλά η ουσιαστική της ανάπτυξη σε στέρεες βάσεις.

Σίγουρα πάντως ο οδηγός ανταποκρίνεται μια χαρά στην γενικότερη κατάσταση της ελληνικής μπλογκόσφαιρας στην οποία κυριαρχούν σαφώς η άγονη αντιπαράθεση, ο ναρκισσισμός, η απόλυτη εσωστρέφεια, η κακία, ο κιτρινισμός, ο φτηνός εντυπωσιασμός, το γλείψιμο και ο χωρίς νόημα διαγκωνισμός για τα πρωτεία αντί για τον ευγενή ανταγωνισμό για τη δημιουργία καλών πρακτικών οργάνωσης και λειτουργίας του νέου μέσου. Εξαιρέσεις υπάρχουν και θα υπάρξουν ακόμα περισσότερες. Αλλά πρέπει πρώτα να καταλάβουμε πως η υπαρκτή έως σήμερα μπλογκόσφαιρα είναι απότοκη της διόλου ευκαταφρόνητης ,όπως αποδεικνύεται, επίδρασης της εξω ιντερνετικής μιντιακής κουλτούρας των δημιουργών της. Βάλτε και την παντελή έλλειψη οποιασδήποτε μιντιακής παιδείας και έχετε μπροστά σας την μιντιακή κουλτούρα του γενικού πληθυσμού που διαμορφώθηκε γρήγορα και γιγαντώθηκε τα τελευταία 18 χρόνια. Μόνο που τώρα μια μερίδα του μπορεί και μιλάει με τα καλούδια των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας και αμά λάχει λανσάρει και widgets.

Απόπειρα Μπλογκοκρισίας;

Μια περίεργη οργάνωση η grassrootsfreedom.com ,υποστήριξε πριν απο λίγο καιρό πως η Αμερικανική Γερουσία πρόκειται να θεσπίσει νομοθεσία που, μεταξύ άλλων, θα επιφυλάσει αστική και ποινική ευθύνη όσων bloggers παραλείψουν να εγγράφονται σε σχετικές λίστες και να αναφέρονται στην Ουάσιγκτον. Αυτό, όπως γράφεται και στην ανακοίνωση τους, γίνεται στη βάση της εξίσωσης της πολιτικής επικοινωνίας μέσω blogs και social media με το lobbying. Σύμφωνα με το ίδιο κείμενο , λέγεται πως όσοι κάνουν πολιτικό blogging και έχουν περισσότερους απο 500 αναγνώστες πρέπει να εγγράφονται και να υποβάλουν αναφορές.

Ωστόσο αυτό φαίνεται πως δεν ισχύει σύμφωνα με το informationweek το οποίο υποστηρίζει πως το σχέδιο νόμου δεν κάνει καθόλου αναφορά σε blogs ή bloggers αφού καλύπτει πληρωμένες δραστηριότητες lobbying. Εάν αυτές πρακτικά περιλαμβάνουν και blogging είναι άλλο θέμα..