Η ανανέωση των κομμάτων ως συνεχής διαδικασία

Τα πολιτικά κόμματα σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, ιδιαίτερα τα αποκαλούμενα ‘κόμματα εξουσίας’, είναι οργανισμοί που ιστορικά καλούνται να αλλάζουν διαρκώς για να προσαρμόζουν την οργάνωση και τη λειτουργία τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες του ευρύτερου περιβάλλοντός τους. Αυτή η αένεη προσαρμογή των κομμάτων υπόκειται σε ποικίλλες συνέχειες και ασυνέχειες που φαίνεται να είναι σε άμεση συνάρτηση με τη διάρκεια του εκλογικού κύκλου.

Οι πιο καινοτόμες και ριζοσπαστικές αλλαγές στα κόμματα, ανεξάρτητα από την πολιτική οικογένεια στην οποία ανήκουν, τείνουν να συμβαίνουν πολύ περισσότερο στα χρόνια που βρίσκονται στην αντιπολίτευση παρά όταν κυβερνούν.

Οι ουσιαστικές βάσεις ώστε το Εργατικό κόμμα της Μ. Βρετανίας να γίνει το Νέο Εργατικό κόμμα τέθηκαν όσο ακόμα διένυε τα πέτρινα χρόνια στην αντιπολίτευση.  Αντίστοιχα, στις ΗΠΑ, οι Ρεπουμπλικάνοι μετά την πρόσφατη κυβερνητική εναλλαγή με τους Δημοκρατικούς του Ομπάμα χωρίς χρονοτριβές ξεκίνησαν την ανασυγκρότηση του κόμματός τους ευθύς αμέσως.

Στην Ελλάδα το ΠΑΣΟΚ από το 2004 έως σήμερα έχει προχωρήσει σε σειρά αλλαγών με σημαντικότερη όλων την άμεση ανοικτή εκλογή του προέδρου από τα μέλη και τους φίλους με τον εκλογικό κατάλογο να παραμένει ανοικτός έως και την ώρα διεξαγωγής της ψηφοφορίας. Το ίδιο χρονικό διάστημα, οι διάφορες προσπάθειες αξιοποίησης του διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών για την δημιουργία ενός μοντέλου ‘ανοικτού κόμματος’ είναι επίσης ενδεικτικές του συμπεράσματος ότι η πιο δυναμική φάση στη ζωή ενός κόμματος, σε ό,τι αφορά το ίδιο ως οργανισμό μη αφομοιωμένο από την κυβερνητική λογική και λειτουργία, συμβαίνει όσο δεν κυβερνά.

Θα έχει ενδιαφέρον αν το παραπάνω συμπέρασμα μπορεί να τεκμηριωθεί με περισσότερα εμπειρικά δεδομένα και από άλλες χώρες.  Όσο όμως και αν ακούγεται αναμενόμενο και λογικό , άλλο τόσο οι κομματικές ηγεσίες δεν πρέπει να θεωρήσουν πως πρόκειται για κάποια φυσική και αναπότρεπτη πορεία των πραγμάτων. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα σε αυτή την κατεύθυνση το δίνει ο Μπαράκ Ομπάμα όταν μετεξέλιξε την καμπάνια του για την προεδρία από «Obama for President» σε «Organizing for America» ώστε οι υποστηρικτές του να αναλαμβάνουν δράσεις προώθησης της πολιτικής του στην κοινωνία.

Αργά ή γρήγορα, κάποια στιγμή το ΠΑΣΟΚ θα έρθει ξανά στην εξουσία. Τότε το στοίχημα θα είναι, εκτός από τη διαχείριση της διακυβέρνησης και την υλοποίηση των πολιτικών του δεσμεύσεων, κατά πόσο θα μπορεί να δωθεί συνέχεια, γιατί όχι και με μεγαλύτερη ένταση, στις καινοτομίες τις κομματικής λειτουργίας που ξεκίνησαν από τα χρόνια της πρόσφατης αντιπολίτευσης.

Αφορμή για αυτό το άρθρο στάθηκε η ανάγνωση της ομιλίας του Γιώργου Παπανδρέου στο θερινό πανεπιστήμιο της La Rochelee στη Γαλλία από την οποία παραθέτω το παρακάτω σχετικό απόσπαμα:

Χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο, για να δούμε πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε διαδικτυακές κοινότητες. Περισσότερες συζητήσεις με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, περισσότερη συμμετοχή των γυναικών, των νέων και των μεταναστών.Νέες μορφές διαβούλευσης και συμμετοχή στην πλατφόρμα του κόμματος μας. Και εμφανώς προσπαθούμε να αλλάξουμε τη δομή του κόμματός μας, κάτι το οποίο τα περισσότερα από τα σοσιαλιστικά μας κόμματα, ιδιαίτερα της Ευρώπης, έχουν ακολουθήσει, από ένα πολύ συχνά κομμουνιστικό μοντέλο κόμματος, πολύ ιεραρχικό, πολύ γραφειοκρατικό και πολύ μονολιθικό.

Advertisements