Η διάκριση Ανοικτού – Κλειστού: Προς ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο

Το βιβλίο του  Alec Ross The Industries of the Future το έχω ήδη κατεβάσει ως δείγμα  στο Kindle και προτίθεμαι σύντομα να το αγοράσω. Παρακολούθησα μια πρόσφατη ομιλία του σε εκδήλωση του Knight Foundation. Ήταν μια παρουσίαση του βιβλίου του προσαρμοσμένη στο κοινό της εκδήλωσης που αποτελούνταν από τοπικές δημοσιογραφικές ομάδες. Το κεντρικό του μήνυμα προς αυτό το κοινό ήταν ότι παρά τον ξέφρενο ρυθμό της παγκοσμιοποίησης και της τεχνολογικής επανάστασης, η εστίαση για τις καινοτομίες του μέλλοντος πρέπει να ξεκινά από τις μικρές κοινότητες. Συγκεκριμένα τόνισε ότι από σήμερα έως το 2025 υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη από ποτέ για:

  1. Δημοσιογραφία υψηλής ποιότητας
  2. Ενημερωμένο κοινό
  3. Ενεργή κοινωνία πολιτών

Όσα είπε ο Alec Ross ενδιαφέρουν πολλούς περισσότερους από το κοινό  εκείνης της αίθουσας. Πως θα μπορούσε άλλωστε να είναι αλλιώς, αφού πρόκειται για έναν εξαιρετικά επιδραστικό διανοητή με πλούσιες παραστάσεις. Ήταν υπεύθυνος για την πολιτική τεχνολογικής καινοτομίας της καμπάνιας του Ομπάμα το 2008, ενω αργότερα ανέλαβε θέση συμβούλου καινοτομίας της Χίλαρι Κλίντον όσο ήταν υπουργός εξωτερικών. Τα σημεία της ομιλίας του που σταχυολογώ σε αυτό το ποστ ενδιαφέρουν πολιτικούς ηγέτες (ήδη ο Ματέο Ρέντζι έκανε αναφορά σε ομιλία του), συμβούλους πολιτικής, τεχνοκράτες, επικεφαλείς επιχειρήσεων, ηγέτες της κοινωνίας των πολιτών κλπ.

Πρώτα απ’ όλα είναι απαραίτητο να αντιληφθεί κανείς την κλίμακα της ψηφιοποίησης των πάντων. Το 90% της παγκόσμιας πληροφορίας δημιουργήθηκε μόλις τα τελευταία 2 χρόνια. Με άλλα λόγια το σύνολο της πληροφορίας που δημιουργήθηκε σε αυτόν τον πλανήτη από την εποχή των σπηλαίων έως το 2013, παράγεται πλέον κάθε δύο χρόνια. Σήμερα υπάρχουν 14 δις συνδεδεμένες στο διαδίκτυο συσκευές (υπολογιστές, ταμπλέτες, τηλεοράσεις, κινητά κλπ). Σε λίγα χρόνια, το 2020 θα κυκλοφορούν 40 δις τέτοιες συσκευές. Τα ρομπότ των κόμικς και των παιδικών σειρών της δεκαετίας του 80, το 2020 θα είναι πραγματικότητα. Μπορεί να νομίζουμε ότι ένα ρομπότ θα είναι ένα μάλλον ακοινώνητο, αδέξιο έως σκουντούφλικο πλάσμα, αλλά με την εξέλιξη των αισθητήτων και της cloud ρομποτικής σε λίγα χρόνια θα μπορεί να μπαίνει σε μια γεμάτη αίθουσα και να εντοπίζει που βρίσκεται το άδειο κάθισμα για να κάτσει.

Οι συνέπειες της αλματώδους εξέλιξης της ρομποτικής στις εργασιακές σχέσεις δεν περιμένουν σε ένα ακαθόριστο μέλλον. Βρίσκονται ήδη εδώ. Πρόσφατα η Foxconn, μια εταιρία με 900.000 υπαλλήλους και μεγαλύτερους πελάτες την Apple και τη Samsung, απέλυσε 60.000 εργαζόμενους για να τους αντικαταστήσει με ρομπότ. Είναι προφανές, έχει άλλωστε διαφανεί πολύ πριν από την παραπάνω εξέλιξη, ότι διαμορφώνεται μια νεα ισορροπία περί τα εργασιακά. Πλέον οι θέσεις που κινδυνεύουν λιγότερο είναι όσες έχουν κύριο αντικείμενο τη γνώση χωρίς όμως επαναλαμβανόμενη ρουτίνα.

Στα επόμενα δέκα χρόνια, έως το 2025, η ισχυρή τεχνητή νοημοσύνη σε συνδυασμό με την ρομποτική θα ασκήσουν σημαντική επίδραση στο βιοτικό επίπεδο της μεσαίας τάξης. Σε αυτό το περιβάλλον προκλήσεων, είναι σημαντικό για όλους (πολιτικούς ηγέτες, επιχειρηματίες, στελέχη της κοινωνίας πολιτών) να αντιληφθούν ότι καλούνται να δώσουν τις μάχες του αύριο και όχι του χθές. Σε πολιτικό επίπεδο, όμως, παρατηρείται μια αμοιβαία ριζισπαστικοποίηση τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς. Αυτή η πολιτική αντίδραση, τουλάχιστον για τις ΗΠΑ, αντανακλά τις ανησυχίες του Αμερικανού της μεσαίας τάξης για το μισθό, την ασφάλιση και τα όποια κεκτημένα νιώθει να απειλούνται από την παγκοσμιοποίηση και θέλει να τα διαφυλάξει.

Ο Alec Ross είναι απολύτως σαφής στο ότι η διάκριση Αριστερά – Δεξιά ανήκει πια στο παρελθόν. Τον 21ο αιώνα η νέα διάκριση είναι Ανοικτό – Κλειστό. Η καινοτομία και η ευημερία έχουν την τάση να συγκεντρώνονται στα κράτη και τις κοινωνίες που είναι Ανοικτά. Ανοικτό σημαίνει πολλά. Πρωτίστως σημαίνει οικονομική κινητικότητα και εγγυήσεις επιτυχίας και ευημερίας για όλους και όχι μόνο για τις κάθε είδους ελίτ. Σημαίνει ανοικτούς θεσμούς, δικαιώματα γυναικών, εθνικών, θρησκευτικών, σεξουαλικών μειονοτήτων.

Γυρίζοντας στα χρόνια της δουλειάς του για το State Department όλο τον κόσμο, o Ross διαβλέπει ότι ανάμεσα στους νέους 20ρηδες και 30ρηδες υπάρχει μια κουλτούρα συναίνεσης για τη σπουδαιότητα των αξιών της ανοικτότητας. Οι νέοι αυτοί επιλέγουν τη χώρα όπου θα ασκήσουν το επάγγελμά τους ανάλογα με το πόσο φιλική είναι στην ανοικτή καινοτομία.

Το ερώτημα προκύπτει αβίαστα σε αυτό το περιβάλλον. Τί να κάνουμε; Ο Ross μας προτρέπει να γίνουμε ισχυροί τροφοδότες ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου. Στην αγροτική κοινωνία ο γαιοκτήμονας παρείχε γη και την ασφάλεια που έδινε η διαμονή σε αυτή και απαιτούσε αφοσίωση και εργασία. Στη βιομηχανική εποχή ο ιδιοκτήτης των μέσων παραγωγής προσέφερε εργασία και έδινε πίσω μισθό, σύνταξη, ασφάλεια, παιδεία. Στην ψηφιακή εποχή της πληροφορίας δεν έχουμε κοινωνικό συμβόλαιο. Στη βιομηχανική εποχή, την περίοδο 1800 – 1850, η μια επανάσταση διαδέχονταν την άλλη, η παραγωγή αυξάνονταν αλλά δεν υπήρχε κοινωνική διάχυση της ευημερίας. Σκεφθείτε απλά ότι ο Μάρξ έγραψε το Κεφάλαιο το 1848.

Η πλήρης διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου απαιτεί νέου τύπου ηγεσία. Αυτή, ωστόσο, δεν θα έρθει αναγκαστικά από τον ιδιωτικό τομέα. Οι εταιρίες που είναι προσκολλημένες στη μεγιστοποίηση των αξιών για λογαριασμό των μετόχων τους αδυνατούν να προσανατολιστούν στην ηγεσία που απαιτείται για τη δημιουργία του νέου κοινωνικύ συμβολαίου. Στο πεδίο της πολιτικής διακυβέρνησης επίσης λείπει η απαιτούμενη ηγεσία λόγω του υπερβολικού διχασμού και της πόλωσης. Αντίθετα, αυτοί που – πάντα κατά τον Ross- είναι ιδανικά τοποθετημένοι για να οραματιστούν το νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι οι τοπικοί stakeholders. Αυτές οι ομάδες ενδιαφερομένων σε συνεργασία με κυβερνήσεις και επιχειρήσεις μπορούν να ηγηθούν στη δημιουργία του νέου κοινωνικού συμβολαίου.

Οι υπηρεσίες και τα προϊόντα που προσφέρει ο τομέας των τοπικών stakeholders βρίσκεται στην καρδιά αυτής της προσπάθειας για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Η δημόσια οργή και αγανάκτηση των μεσαίων στρωμάτων φουντώνει λόγω της απώλειας κοινωνικού ερείσματος και της έλλειψης προοπτικής ανάκτησης των απωλειών. Εδω ακριβώς είναι που χρειάζεται μια στρατηγική δια βίου μάθησης με στόχο την αποφυγή της de facto αποστρατείας των 40ρηδων και 50ρηδων λόγω της τεχνολογίας. Μια στρατηγική με τεχνοκρατική προσέγγιση για την απόκτηση και ανάπτυξη νεών δεξιοτήτων και τη διαχείριση κοινοτήτων.

Στο εγγύς μέλλον θα δούμε παντού υβριδικά μοντέλα δημοκρατικού καπιταλισμού. Ειδικά για την Ελλάδα είναι μεγάλος ο πειρασμός να αρχίσει κανείς μια σοβαρή συζήτηση, χωρίς παρωπίδες και τα γυαλιά μιας άλλης εποχής, για το τι κρατάμε, τι πετάμε, τι αλλάζουμε και κυρίως για το τι πρέπει να δημιουργήσουμε από την αρχή. Οι πιθανοί συνδυασμοί και τα μοντέλα είναι αρκετά. Το μόνο πάντως μοντέλο που δεν λειτουργεί πουθενά είναι τα κλειστά οικονομικά συστήματα.

 

Αντέχει το πολιτικό σύστημα τη συμφωνία παραμονής στο ευρώ;

Στις επόμενες μέρες φαίνεται θα οριστικοποιηθεί η συμφωνία που κλείνει τη φιλολογία της ρήξης με όσα ενδεχόμενα αυτή συνεπάγεται. Απομένει βέβαια να τη δούμε, να την καταλάβουμε σε όλες της τις λεπτομέρειες για να την κρίνουμε ολοκληρωμένα. Ωστόσο, από τις μέχρι τώρα ενδείξεις μπορούμε να κάνουμε ορισμένες προκαταρκτικές πολιτικές παρατηρήσεις.

Όσο καλό επικοινωνιακό πακετάρισμα κι αν γίνει από την κυβέρνηση, και παρόλο που παίζει κάποιο ρόλο, η συμφωνία δεν παύει να αποτελεί λογαριασμό βαρύ που πιθανότατα θα κληθούν να πληρώσουν και πάλι πολλοί και άδικα. Αυτό σημαίνει πολλαπλό κόστος. Κόστος για την κοινωνία που δε βλέπει φως στο τούνελ. Κόστος για την οικονομία που σε τέτοιο καθεστώς δεν βλέπει ανάπτυξη. Κόστος τελικά για την κυβέρνηση που καλλιέργησε προεκλογικά άλλες προσδοκίες.

Τα ερώτημα είναι μπορεί το πολιτικό σύστημα να μετριάσει αυτό το κόστος; Μπορεί αυτή τη φορά να μεγιστοποιήσει τα οφέλη από την παραμονή στο διεθνές σύστημα συνεργασίας των δυτικών χωρών; Η θέση μου είναι ότι ασφαλώς και μπορεί αν οι παίκτες κοιτάξουν επιτέλους μπροστά αφήνοντας πίσω τους παιδιάστικους τακτικισμούς και τις παραλυτικές μνησικακίες.

  1. Η κυβέρνηση πρέπει να κοιτάξει μπροστά. Έχει ένα προνόμιο που δεν το είχαν οι προηγούμενες. Πολιτικό ορίζοντα 3,5 χρόνων χωρίς προγραμματισμένη εκλογική αναμέτρηση. Έχει όμως επώδυνα μέτρα να εφαρμόσει. Η σημερινή κοινοβουλευτική στήριξη (ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ και υπό όρους τα άλλα φιλευρωπαϊκά κόμματα) καθόλου δεν εγγυάται τη δεδηλωμένη σε βάθος τετραετίας. Επομένως για να έχει μέλλον η κυβέρνηση πρέπει να ανανεώσει την εντολή της ανατέμνοντας τον πολιτικό χάρτη με νέο προγραμματικό περιεχόμενο. Υπάρχει τρόπος, οι συνθήκες και ο χρόνος για να το πράξει. Αποτελεί για αυτήν συνθήκη πολιτικής επιβίωσης.
  2. Η φιλοευρωπαϊκή αντιπολίτευση πρέπει να κοιτάξει μπροστά. Να ξεπεράσει επιτέλους την παγίδα του κουτσαβακισμού που την έχει εγκλωβίσει ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Σε περίπτωση που πάμε σύντομα σε εκλογές οι δρόμοι είναι δύο. Είτε θα δημιουργηθεί από τα καλύτερα υλικά της ΝΔ, του Ποταμιού και του ΠΑΣΟΚ ένα νέο κόμμα που θα επιχειρήσει να εκφράσει με αξιοπιστία και φρέσκο λόγο την εφαρμογή ενός πολιτικού πρότζεκτ της Ευρωπαίκής Ελλάδας του 2020 χτυπώντας στοχευμένα συγκεκριμένες αδυναμίες του ΣΥΡΙΖΑ. Ή αυτά τα κόμματα θα συνεχίσουν τις μοναχικές τους πορείες γεμάτες από μνημονιακά και αντιμνημονικά μισόλογα κι αφήνοντας να εκφράσει την μεταρρυθμιστική ατζέντα του μέλλοντος με τους δικούς του όρους ο ΣΥΡΙΖΑ.

Είναι ώρα μεγάλων αποφάσεων. Είναι ώρα για ηγεσία και πολιτική διεύθυνση.

Διακοπές Όφλαϊν: Βλέμμα ορθάνοικτο χωρίς σκρόλ

Τρώγοντας με παρέα κάπου στο Ρέθυμνο.

Αυτό το καλοκαίρι επέλεξα να αποτοξινωθώ πλήρως από τις καθημερινές ψηφιακές μου συνήθειες που συσσωρεύθηκαν αδιάλειπτα τα τελευταία 7 χρόνια που ως κάτοχος έξυπνου κινητού, με σχεδόν απεριόριστη κίνηση δεδομένων, έχω πρόσβαση στο διαδίκτυο παντού και πάντα.

Τη γενικότερη εμπειρία των offline διακοπών τη μοιράστηκα χθές με μια ενημέρωση στο Facebook. Σε αυτό το πόστ θα ήθελα να μιλήσω λίγο πιο συγκεκριμένα για τρία πράγματα:

  1. Πως το έκανα
  2. Τι έχασα
  3. Τι κέρδισα

Πως το έκανα

Την απόφαση την πήρα λίγες μέρες πρίν αναχωρήσω. Τη ημέρα της αναχώρησης το λάπτοπ έμεινε στην Αθήνα και καθώς το καράβι ανοιγόταν στο πέλαγος είδα όπως πάντα το σήμα του κινητού να αργοσβήνει. Λίγο μετά έκανα τα εξής:

– Απενεργοποίησα το 3G και την κίνηση δεδομένων

– Απενεργοποίησα το Wi-Fi

– Διέγραψα μια μια όλες τις ύποπτες εφαρμογές (facebook, twitter, instagram κλπ)

Αυτό ήταν: Έφευγα για διακοπές και είχα, περισσότερο στις αποσκευές παρά στα χέρια μου, μια συσκευή με λειτουργίες τηλεφώνου και SMS.

Τι έχασα

– τη συνεχή επαφή με επαγγελματικές υποχρεώσεις και εκρεμμότητες

– τη δυνατότητα να κάνω εφόσον χρειαζόταν μικρά κομμάτια δουλειάς με το λάπτοπ

– τη συνεχή ενημέρωση για διεθνείς ειδήσεις και εξελίξεις στον επαγγελματικό μου χώρο

– την καθημερινή ενημέρωση για την εγχώρια επικαιρότητα

– το καθημερινό κοίταγμα στις ενημερώσεις κατάστασης, τις φωτογραφίες και στο εν γένει υλικό φίλων στα κοινωνικά δίκτυα

– τη δυνατότητα επικοινωνίας, αλληλεπίδρασης και συζητήσεων με φίλους στα κοινωνικά δίκτυα

– τη δυνατότητα άμεσης ενημέρωσης των πολύ πολύ στενών συγγενών ότι “να εδώ είμαστε, αυτό κάνουμε, περνάμε καλά”

– τη δυνατότητα αναζήτησης πληροφοριών για τοποθεσίες, μνημεία και χώρους εστίασης

Πάμε να δούμε τα κέρδη.

Τι κέρδισα

– Χρόνο για να νιώθω κάθε στιγμή που ακριβώς βρίσκομαι και να σκέφτομαι τι θέλω να κάνω

– Χώρο για να ακούω απολύτως απερίσπαστος κάθε είδους ήχους γύρω μου

– Χώρο και χρόνο για να συζητάω απερίσπαστος μικρά και μεγάλα θέματα με τη σύντροφο και τα παιδιά μου

– Χώρο και χρόνο για να παρατηρώ το κάθετι γύρω μου. Το απαλλαγμένο από τη σοσιαλμηντιακή συνθήκη βλέμμα ορθάνοιξε, παρατήρησε, αφέθηκε να δει καλύτερα τα συναισθήματα των αγαπημένων προσώπων, το πέταγμα των πουλιών, το παιχνίδι των σκιών, τον άνεμο να ζωγραφίζει τη θάλασσα, τον κόκκινο άργιλο στο βουνό, τις ακυνήγητες πέρκες και τη φιλική σμέρνα, τη συνεργασία των μυρμηγκιών, το αλάτι βράχο και τόσα άλλα

– Χώρο και χρόνο για κοινωνικές επαφές και συζητήσεις με ανθρώπους που είτε τυχαία είτε από επιλογή συναπαρτίζουν την καλοκαιρινή καθημερινότητα στον τόπο των διακοπών μου: σερβιτόροι, ταμίες παντοπωλείου, περαστικοί θαμώνες μια αυλής

– Χώρο και χρόνο για το ρυθμικότερο από ποτέ διάβασμα 7 βιβλίων.

– Χώρο και χρόνο για ανεμπόδιστη ποιοτική ακρόαση εκατοντάδων μουσικών κομματιών

Το τελικό ισοζύγιο είναι ασφαλώς θετικό. Άφησα πίσω (για πόσο άραγε;) την αντιμετώπιση της καθημερινής εμπειρίας με τους δομικούς όρους της σοσιαλμηντιακής συνθήκης όπως το σκρόλ, το μου αρέσει, το σχολιάστε. Αυτή η νέα εμπειρία της κάθε καλοκαιρινής στιγμής είχε προσεκτική ακοή, ακονισμένη παρατήρηση, ήρεμη ενατένιση, εναρμονισμένη ομιλία. Η φυσικοποιημένη συνήθεια του αέναου σκρόλινγκ για την αναζήτηση της επόμενης ικανοποίησης  δεν παρεισέφρησε για να αλλοιώσει την καθημερινότητα των διακοπών.

Αυτά που έχασα από την ψηφιακή αποτοξίνωση ήταν συνήθειες και δυνατότητες μιας ολοένα και πιο συνδεδεμένης καθημερινότητας που όμως δεν πρόσθεταν τίποτα το καινούργιο, το αναγκαίο και αναντικατάστατο στις διακοπές. Αντίθετα αυτά που κέρδισα είναι νομίζω η ουσία των πραγματικών διακοπών.

Κεντροαριστερά χωρίς αριστερούς;

Η ψυχολογία του απατημένου εραστή

Η πρόσκληση των 58 για την κεντροαριστερά περιέχει αρκετό κέντρο και σχεδόν καθόλου αριστερά. Το νέο εγχείρημα δείχνει να κληρονομεί αυτούσια την οπτική του σημερινού ΠΑΣΟΚ απέναντι στην αριστερά. Μια οπτική εντελώς ξένη προς τις ιστορικές καταβολές του χώρου και τόσο μίζερη που σε κάποιες εκδηλώσεις της μοιάζει περισσότερο με την αντιφατική στάση ενός εγκατελειμένου πρώην εραστή προς το αντικείμενο του διακαούς του πόθου παρά με πολιτική συμπεριφορά. Όπου εγκατελειμένος εραστής φανταστείτε τη σχιζοειδή φύση του σημερινού ΠΑΣΟΚ. Ενός κόμματος που στις ευρωεκλογές εκλέγει δεν εκλέγει 2 ευρωβουλευτές, συμμετέχει ενεργά στην πιο δεξιά κυβέρνηση της μεταπολίτευσης συνεργαζόμενο με την ιστορικά συντηρητικότερη – στα όρια της αυταρχικής άκρας δεξιάς – ΝΔ και παρόλα αυτά συνεχίζει να παρακολουθεί ατάραχο να βαθαίνει το χάσμα αμοιβαίας κατανόησης με πολλές χιλιάδες πρώην φίλους του που πια ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ.

Ας θυμηθούμε ορισμένα στιγμιότυπα.

Στο debate των πολιτικών αρχηγών στις εκλογές του 2007 ο Αλέκος Αλαβάνος, τότε αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ, είχε μια πολύ καλή εμφάνιση κερδίζοντας τις εντυπώσεις. Σε εκείνες τις εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ δεν τα πήγε άσχημα, ειδικά στις μεγάλες περιφέρειες των αστικών κέντρων του λεκανοπεδίου. Ενδεχομένως, θα τα πήγαινε ακόμα καλύτερα αν ο κ. Αλαβάνος έσπαγε το ταμπού ζητώντας ψήφο ανατροπής των συσχετισμών για ανάληψη κυβερνητικών ευθυνών από την αριστερά. Κάτι που έκανε ευθέως ο διάδοχός του Αλέξης Τσίπρας στην προεκλογική περίοδο του 2012 τινάζοντας την μπάνκα στον αέρα, όταν βέβαια οι πολιτικές συνθήκες το ευνούσαν ακόμα περισσότερο. Πριν την εκλογική του μεγέθυνση, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ένα μόνιμο μοτίβο απέναντι στο κραταιό τότε ΠΑΣΟΚ. Απευθυνόταν μόνο στον κόσμο του ζητώντας συμπόρευση χωρίς να αφήνει περιθώρια για άλλες συζητήσεις σύγκλισης σε επίπεδο ηγεσιών. Τακτική  απολύτως λογική για ένα μικρό κόμμα της αριστεράς που ήθελε να εξασφαλίσει μια πιο άνετη είσοδο στο κοινοβούλιο χωρίς να δείχνει ούτε ίχνος φλέρτ με την ηγεμονική παρουσία του ΠΑΣΟΚ που μια ζωή του στερούσε στελέχη, επιρροή και ποσοστά.

Άλλα δεδομένα ίδια μεγέθη;

Η σημερινή κατάταξη των δυο κομμάτων στη Βουλή και τις δημοσκοπήσεις έχει αντιστρέψει πλήρως την κατάσταση. Σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αξιωματική αντιπολίτευση και στις δημοσκοπήσεις εμφανίζεται να διεκδικεί με καλούς οιωνούς την πρωτιά στις ερχόμενες εκλογές. Το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 2012 απώλεσε πάνω από το 70% της δύναμης που είχε το 2009 ενώ στις σημερινές δημοσκοπήσεις κοντεύει να χάσει τους μισούς ψηφοφόρους από το ιστορικό χαμηλότερο του 12%. Ποιά είναι η στάση του σημερινού ΠΑΣΟΚ απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ με αυτά τα δεδομένα; Είναι μια στάση πλήρους άρνησης αυτής της πραγματικότητας. Από τη μια απευθύνεται περιστασιακά με περίσσιο διδακτισμό αλλά απερίσκεπτα, χωρίς ενδελεχή μελέτη ποιοτικών ερευνών,  στον κόσμο που ψήφισε ή σκέπτεται να ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη διατηρεί με ζήλο μια εχθρική στάση απέναντι στην ηγεσία και το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Τα παραδείγματα είναι αναρίθμητα. Για να μη χάσουμε τη μεγάλη εικόνα αρκεί να θυμηθούμε ότι οι “καλύτερες” με διαφορά εμφανίσεις του Βενιζέλου στη Βουλή είναι όταν επιτίθεται στον Τσίπρα.

Μόνη εξήγηση η ελπίδα ξεφουσκώματος

Θα ήταν άδικο να πούμε ότι μια τέτοια στάση στερείται έστω κάποιας λογικής. Πράγματι ο ΣΥΡΙΖΑ δυσκολεύεται να πείσει ότι μια κυβέρνηση δική του θα είναι καλύτερη για τη χώρα και τους πολίτες από τη σημερινή. Το αποδεικνύουν η θολή του εικόνα σε κρίσιμα στρώματα ψηφόφορων, οι επαμφοτερίζουζες θέσεις και η μετέωρη προσπάθεια του αρχηγού του να συμβιβάζει τα ασυμβίβαστα. Η καθήλωση των δημοσκοπικών ποσοστών και η απουσία νικηφόρας δυναμικής φαίνεται ότι καλλιεργούν τη στρατηγική άποψη ότι η ενδυνάμωση αυτού του κόμματος είναι ένα πλασματικό φαινόμενο μιας αντίδρασης που στερείται πολιτικών στοιχείων.  Κάπως έτσι στο ΠΑΣΟΚ είναι σα να πιστεύουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ όπως φούσκωσε θα ξεφουσκώσει και οι πολίτες θα επιστρέψουν. Αν η απόρριψη του ΣΥΡΙΖΑ βασίζεται σε μια ενδόμυχη αθώα ελπίδα ή σε κάποια κυνική επιθυμία ξεφουσκώματός του, τα πράγματα είναι σοβαρά.

Η αλήθεια Μπουτάρη

Ο Γιάννης Μπουτάρης είναι πολιτικός της σκεπτόμενης πράξης. Χθές στον “Αθήνα 984” (16/10) έθεσε χωρίς περιστροφές το ζήτημα ότι κεντροαριστερά χωρίς αριστερούς δεν γίνεται. Σε αυτή τη φάση ήταν αδύνατον να ικανοποιηθεί το αίτημα Μπουτάρη να περιλαμβάνονται στους 58 και συριζαίοι ως προσκαλώντες. Όμως ήταν λάθος να μην υπάρχει στοχευμένη πρόσκληση στο ΣΥΡΙΖΑ και εξηγούμαι: Η πρόσκληση μπορούσε να απευθύνεται στην επιτροπή εργασίας από πανεπιστημιακούς που με απόφαση Τσίπρα συστάθηκε από τον Φεβρουάριο του 13’ και να έχει αντικείμενο την προετοιμασία προγραμματικών συγκλίσεων σε θέματα μεταρρυθμίσεων στη δομή και λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Εάν σε αυτή τη συγκυρία δεν μπορεί κανείς από τους 58 να κάτσει στο ίδιο τραπέζι με (τυχαία τα ονόματα) τον Ηλία Νικολακόπουλο, τον Χριστόφορο Βερναρδάκη και το Δημήτρη Χριστόπουλο, τα πράγματα είναι πιο σοβαρά από ό,τι νομίζουμε.

Μην αγγίζετε τον κάκτο;

Εύχομαι όλα να πάνε σύμφωνα με τους καλύτερους υπολογισμούς των 58, να λάβουν τη στήριξη που προσμένουν, να γίνει η Ιδρυτική Συνδιάσκεψη, να οριστούν διαδικασίες έτσι ώστε στις ευρωεκλογές και τις δημοτικές το σχήμα να έχει όνομα, επικεφαλής στο ευρωψηφοδέλτιο και στοιχειωδώς επεξεργασμένες θέσεις. Φοβάμαι όμως ότι τα παραπάνω θα είναι πολύ λίγα και θα έχουν έρθει πολύ αργά και κατανοώ πόσο επίπονη και καθόλου αυτονόητη θα είναι η κατάκτησή τους. Υπάρχει απροθυμία και άρνηση όχι να βρεθεί από τώρα η λύση αλλά ακόμα και να αποτελέσουν αντικείμενο προετοιμασίας τα πιο κρίσιμα θέματα για το αύριο του χώρου όπως η ηγεσία, ο τρόπος εκλογής, η δομή του νέου σχήματος, η στρατηγική του απέναντι στη σημερινή κυβέρνηση και η πολιτική συμμαχιών. Αυτά αντιμετωπίζονται ως ακανθώδη θέματα και παραπέμπονται στο μέλλον. Το πρόβλημα είναι ότι ο χρόνος και ο τρόπος αντιμετώπισής τους συναρτώνται από το βαθμό επιτυχίας του εγχειρήματος ενω συμβαίνει ήδη το αντίστροφο. Είναι, δηλαδή, η έλλειψη προσέγγισης σε αυτά τα θέματα που θα γεννά συνεχώς προβλήματα και θα θέτει εμπόδια κάθε φορά που θα προκύπτει ένα οποιοδήποτε θέμα πολιτικής στο οποίο το σχήμα θα πρέπει να επιδεικνύει στοιχειωδώς ομοιόμορφα αντανακλαστικά.

Τα κόμματα και η δημοκρατία χρειάζονται επαγγελματίες

Σαν σήμερα 2 Μαΐου το 2007, ξεκίνησε η επαγγελματική μου συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Είναι αλήθεια οτι πριν να περάσω το κατώφλι της Χαριλάου Τρικούπη για να συναντήσω τους μελλοντικούς μου συνεργάτες δεν περίμενα ποτέ οτι θα εργαζόμουν σε πολιτικό κόμμα. Ασχολούμαι επαγγελματικά με την πολιτική επικοινωνία και το Διαδίκτυο για περισσότερο απο 10 χρόνια. Κάποτε σαν στέλεχος εταιρείας δημοσκοπήσεων και επικοινωνίας είχα επισκεφθεί τα γραφεία του κόμματος και είχα μάλιστα εργαστεί για λογαριασμό του ΠΑΣΟΚ σε συγκεκριμένα έργα. Ωστόσο, επαναλαμβάνω, αν και είχα τα τυπικά προσόντα (σπουδές πολιτικής επιστήμης και μεταπτυχιακά στις μαζικές επικοινωνίες) σχεδόν απέκλεια το ενδεχόμενο να εργαστώ σε κόμμα.

Οι λόγοι για αυτό ήταν τότε προφανείς. Καταρχάς, ποτέ δεν είχα άμεση ή έμμεση αναφορά σε κανένα πολιτικό στέλεχος. Είναι γνωστό στους παροικούντες οτι για να πιάσεις δουλειά σε κόμμα, αν δεν αποσπαστείς απο άλλη θέση που ήδη κατέχεις στο δημόσιο, ο συνήθης κανόνας είναι να σε φέρει κάποιος πολιτικός. Τότε, επίσης, δεν υπήρχε ιδιαίτερη ορατότητα των ανθρώπων που εργάζονταν σε κόμματα, όχι οτι σήμερα υπάρχει βέβαια, και η εικόνα που είχα στερεοτυπικά σχηματίσει δεν προέβαλλε καμία θελκτική προοπτική.

Σιγά, σιγά αυτή η στερεοτυπική εικόνα άλλαξε. Αρχικά ήταν ένας φίλος και συνάδελφος που κάποια στιγμή εργάστηκε εκει. Ηταν αρχές του 2005 όταν μου μιλούσε για την αναδιοργάνωση που επιχειρούσε ο Παπανδρέου και για την αναζήτηση ανθρώπων που ειδικεύονται στην πολιτική χρήση του Διαδικτύου. Επειδή ήταν ακριβώς το αντικείμενό μου και λόγω της εκτίμησης στο φίλο και συνάδελφο κάποια στιγμή έστειλα βιογραφικό. Συναντήθηκα με τον υπεύθυνο του τμήματος Διαδικτύου, Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών και τον τότε γενικό διευθυντή, όπου ήταν και οι αποδέκτες του βιογραφικού, αλλά θέλετε λίγο οτι τα κόμματα δεν έχουν τυπικές διαδικασίες διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού με follow up, λίγο η τρέλα της προετοιμασίας για τις δημοτικές εκλογές η υπόθεση κάπου κόλλησε. Λίγους μήνες μετά, ξεκίνησα το προσωπικό μου blog όπου έγραφα για θέματα πολιτικής, νέων τεχνολογιών και δημοσκοπήσεων. Ηταν η περίοδος των προκριματικών για το χρίσμα των δημοκρατικών στις ΗΠΑ και η καμπάνια του, τότε άγνωστου και εντελώς αουτσάιντερ, Ομπάμα μου είχε κινήσει το ενδιαφέρον ήδη απο την αναγγελία της υποψηφιότητάς του μέσω YouTube. Τα post που έγραφα τα προωθουσα με email σε φίλους και κάποια απο αυτά και στον Θόδωρο Καρούνο, υπεύθυνο του τμήματος πληροφορικής. Τη δεύτερη φορά που με κάλεσαν δεν υπήρξε κόλλημα και κάπως έτσι, πριν απο ακριβώς 6 χρόνια, έγινα συνεργάτης του ΠΑΣΟΚ.

Η συνεργασία σταμάτησε άδοξα, αλλά για καλό, πριν λίγο καιρό. Απο την εμπειρία και τα υλικά αυτών των χρόνων θα μπορούσα να γράψω δυο διατριβές, άλλες τόσες συντομότερες πραγματείες για επαγγελματίες της πολιτικής ενώ έχω υποσχεθεί ήδη να συμβάλλω σε σχετικό μυθιστόρημα ενός φίλου. Η συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ ήταν μια συναρπαστική επαγγελματική εμπειρία γεμάτη προκλήσεις, συγκινήσεις, απογοητεύσεις, πολλές ήττες, μικρές νίκες στα σημεία ύστερα απο ανορθόδοξο παιχνίδι στα όρια, όμορφες αποτυχίες και κάτι λατρεμένες, ταπεινές και εύθραυστες επιτυχίες στις οποίες είχα την τύχη και την τιμή να συμμετέχω μαζί με μερικούς άλλους αφανείς ήρωες.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον ενθουσιασμό των πρώτων μηνών όταν η βιωματική πλέον εμπλοκή στη λειτουργία του κόμματος όχι απλά ανέτρεψε αλλά συνέτριψε πλήρως την προηγούμενη αντίληψη ότι μια τέτοια δουλειά δεν είναι «κανονική». Είχα βέβαια την τύχη να εργάζομαι σε ένα τμήμα όπου η ανοικτή συνεργασία, το μοίρασμα της γνώσης, ο μηνιαίος προγραμματισμός εργασιών και ο απολογισμός ήταν οι κανόνες.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την περίοδο της αντιπολίτευσης, πριν το Κίνημα αποκτήσει δημοσκοπικό ρεύμα και σφίξει κάπως η κεντρική επικοινωνιακή πειθαρχία, που είχαμε την ελευθερία με πολιτική κάλυψη στο ανώτερο δυνατό επίπεδο να πειραματισθούμε με νέες μορφές συμμετοχής και διαλόγου. Η διαβούλευση για το κυβερνητικό Πρόγραμμα το 2007 και ιδιαίτερα το wikipolitics.gr για τον συνεργατικό, τύπου crowdsourcing, κοινοβουλευτικό έλεγχο ταράξαν για μια στιγμή τα κομματικά νερά, εκτιμήθηκαν απο ειδικούς, ερευνητές και λίγους ανθρώπους που συμμετείχαν.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τους εθελοντές Διαδικτύου με τους οποίους παλέψαμε για τη διάχυση των εφαρμογών του Διαδικτύου και του μοντέλου της ανοικτότητας σε όλες τις οργανώσεις και τα στελέχη ανα την Ελλάδα συχνά κάτω από αντίξοες και άγονες συνθήκες. Προσπαθήσαμε για την ψηφιακή εγγραμματοσύνη ενός κομματικού μηχανισμού που μας αντιμετώπιζε συγκαταβατικά κοιτώντας μας κατά καιρούς σαν… ούφο με πράσινο σκουφο. Ευτυχώς που μαζικοποιήθηκε το Facebook και μερικοί θα κατάλαβαν, στο περίπου, τι έλεγαν κάποτε οι εθελοντές Διαδικτύου.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνο το απόγευμα τον Μάρτιο του 2009 όταν σε ένα brainstorming περπατώντας με τον Γιώργο τη διαδρομή Εξάρχεια-Ευελπίδων σκέφθηκαμε και καταχωρήσαμε το όνομα χώρου opengov.gr σαν πρόταση που θα φιλοξενούσε, όταν το κόμμα θα γινόταν κυβέρνηση, τις πολιτικές που επεξεργαζόμασταν με ομάδα εθελοντών στο πλαίσιο της επιτροπής για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη συγκίνηση και το ρίγος που ένιωθα, την πρώτη εβδομάδα μετα τις εκλογές του 2009 κάθε που έμπαινα στο Μέγαρο Σταθάτου, για συναντήσεις της ομάδας ηλεκτρονικής διακυβέρνησης του γραφείου του πρωθυπουργού, με την αίσθηση της εντολής του κόσμου που ψήφισε για να εφαρμόσουμε τις πολιτικές για τη διαφάνεια και τη διαβούλευση που σχεδιάσαμε και προτείναμε στο εκλογικό σώμα.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ το δημιουργικό χάος που ζήσαμε στις δημοτικές του 2010 και που τελικά καρποφόρησε σχεδόν απο το πουθενά με την εκλογή του Καμίνη.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τους φίλους και συνεργάτες που απέκτησα σε αυτα τα χρόνια.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την κόρη μου που πανηγύριζε τρέχοντας και φωνάζοντας σε όλο το σπίτι «ο μπαμπάς ήρθε μέρα» οταν κάποτε γύρισα «νωρίς» στο σπίτι ύστερα απο ένα μακρύ σερί που επέστρεφα και ήταν νύχτα.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την αγκαλιά της Άννας μόλις άνοιγε η πόρτα το βράδυ μετά το τέλος κάθε εκλογικής αναμέτρησης.

Είμαι ευγνώμων που είχα την τύχη να  κάνω αυτη τη δουλειά και προτρέπω ανεπιφύλακτα όλους όσοι έχουν τα προσόντα και τη θέληση να ασχοληθούν επαγγελματικά με την πολιτική και τα κόμματα να δοκιμάσουν, ειδικά τώρα. Οι πιθανότητες για αυτό που στην προηγμένη δύση αποκαλούν «success story» σε αυτόν εδω τον τόπο δεν είναι με το μέρος μας, αλλά αξίζει. Τα κόμματα και η δημοκρατία χρειάζονται επαγγελματίες.

ΥΣ. Σκεφτόμουν να γράψω περίπου τα παραπάνω εδω και λίγο καιρό, αλλά για κάποιο λόγο το ανέβαλλα. Το έναυσμα μου το έδωσαν η Τζίνα Μοσχολιού  με τα όσα ανέφερε, σε δυο συνεχόμενες πρόσφατες εκπομπές της στον Αθήνα 984 (τα podcasts εδω κι εδω) για την ανάγκη επαγγελματισμού στα κόμματα καυτηριάζοντας την υποκρισία που περισσεύει στο θέμα της χρηματοδότησης των κομμάτων και ο Κωνσταντίνος Αλεξάκος με το ποστ του για την χρηματοδότηση των κομμάτων σε αδιαφανές κράτος.

Ευδοκιμεί σήμερα ένα Κόμμα Μεταρρυθμιστικού Κέντρου;

Σε μεγάλο βαθμό η συζήτηση για τη δημιουργία ενός κόμματος του κέντρου είναι αποτέλεσμα της αναζήτησης κομματικής αντιπροσώπευσης κάποιων μάλλον μετριοπαθών ελίτ οι οποίες, πρός το παρόν, δεν είναι ικανοποιημένες από τις τρέχουσες διαδικασίες ανασύνθεσης του κομματικού συστήματος της μεταπολίτευσης.

Το ουσιαστικό πρόβλημα για την τύχη ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν είναι η υπέρβαση των επι μέρους φιλοδοξιών και ιδεολογικών αποχρώσεων ούτε η σύνθεση των διαφορετικών τάσεων σε ένα ενιαίο κόμμα όπως συχνά λέγεται. Το πρόβλημα είναι ότι ο ζωτικός πολιτικός χώρος για ένα κόμμα του μεταρρυθμιστικού κέντρου είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό ήδη κατειλειμμένος από τα 3 κόμματα της συγκυβέρνησης.  

Ας θεωρήσουμε, ως υπόθεση εργασίας,  ότι τα θέματα της ηγεσίας και του αξιακού προγραμματικού πλαισίου θα επιλυθούν άμεσα κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Στους πρώτους μήνες του 2013 θα έχουμε ήδη ένα νέο κόμμα, ας το ονομάσουμε ΚΜΚ (Κόμμα Μεταρρυθμιστικού Κέντρου). Το ΚΜΚ θα βρίσκεται στο κέντρο του πολιτικού φάσματος, τα στελέχη του θα εμφανίζονται σε συζητήσεις στην τηλεόραση και σε κάποιες δημοσκοπήσεις η δύναμή του θα βρίσκεται πάνω-κάτω στο κατώφλι του 3%. Το ΚΜΚ θα είναι ένα μικρό πολυσυλλεκτικό κόμμα που θα συνδυάζει κεντροδεξιές και κεντροριστερές πολιτικές τη στιγμή που ο πολυσυλλεκτισμός όπως τον ξέραμε έχει εξαντλήσει τη χρησιμότητά του. Ένα τέτοιο μικρό κόμμα καθώς θα πλησιάζουν οι ερχόμενες εκλογές θα δέχεται τεράστια αμφίπλευρη πίεση. Θα συμπιεστεί όχι από την πόλωση όπως λέγεται αλλά από μια ΝΔ που θα μοιάζει όλο και λιγότερο με αυτή που ξέραμε πρίν τον Μάιο του 2012 καθώς θα επιχειρεί να συγκροτήσει τον κεντροδεξιό μεταρρυθμιστικό πόλο. Επίσης θα δέχεται πιέσεις από τον κεντροαριστερό μεταρρυθμιστικό πόλο την ηγεμονία του οποίου δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή αν θα έχει το ΠΑΣΟΚ, η ΔΗΜΑΡ ή κάποιο άλλο σχήμα από αυτά τα δύο κόμματα. Υπό αυτές τις συνθήκες θα είναι αμφίβολο αν θα κατορθώσει να είναι στην επόμενη Βουλή.

Μπορεί οι μεταρρυθμίσεις που προωθεί η τρικομματική κυβέρνηση και εκείνες που επαγγέλονται ξεχωριστά καθένα από τα κόμματα που την αποτελούν να μην είναι ακριβώς το “cup of tea” των ελίτ που επιδιώκουν ένα ΚΜΚ. Αυτό όμως έχει ελάχιστη σημασία για την τύχη ενός ΚΜΚ η οποία δεν ευνοείται υπό τις παρούσες συνθήκες. Η Ελλάδα του 2013 δεν είναι Εσθονία όπου μετά την ανεξαρτητοποίησή της από τη ΕΣΣΔ δημιουργήθηκε από το μηδέν ένα κομματικό σύστημα όπου τα δύο πρώτα κόμματα είναι το κλασικά φιλελεύθερο Εσθονικό Μεταρρυθμιστικό Κόμμα και το κεντρώο Εσθονικό Κεντρώο Κόμμα. Δεν είναι ούτε Ιταλία όπου μετά τα σκάνδαλα στις αρχές τις δεκαετίας του 90’ κατέρρευσε πραγματικά και όχι εκλογικά το μεταπολεμικό κομματικό σύστημα. Στη δεύτερη Ιταλική δημοκρατία εξαφανίστηκαν τα έως τότε κόμματα  και ο ατελής διπολισμός ανάμεσα στο Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα και την Κομμουνιστική Αριστερά έδωσε τη θέση του σε ένα ελάχιστα πιο πλουραλιστικό σύστημα με σαφή διπολικά χαρακτηριστικά ανάμεσα στην κεντροδεξιά Forza Italia του Μπερλουσκόνι και τις κατα καιρούς κεντροαριστερές συμμαχίες.
Στην Ελλάδα του 2013 το κομματικό σύστημα της μεταπολίτευσης βρίσκεται σε διαδικασία ανασύνθεσης. Τα παλιά κόμματα (ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) είναι ακόμα ζωντανά και ανασυντίθενται ενώ παλιοί (ΣΥΡΙΖΑ) και νέοι παίκτες (ΔΗΜΑΡ) έχουν ήδη καταγεγραμμένες δυνάμεις και εξελίσσονται γρήγορα. Σε ένα τέτοιο σκηνικό ακόμα και το ιδανικότερο ΚΜΚ, όπως αυτό της υπόθεσης εργασίας μας, θα είναι ο αδύναμος κρίκος.

Ψάχνοντας σε νότες. Ενατενίζοντας την ψηφιακή πολιτική

Το ΠΑΣΟΚ έχει, τα τελευταία χρόνια, εκφράσει προτάσεις μέσα απο διαφορετικά όργανα (Τομείς Πολιτικής, Ομάδα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης) και έχει υλοποίησει σχετικές δράσεις κυρίως μέσα στη διετία 2010 και 2011. Οι προτάσεις και τα έργα αυτά είναι διατυπωμένα και υπάρχουν γύρω μας, σε δικτυακούς τόπους και πλατφόρμες, λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, σε ψηφιακούς, καθημερινούς χώρους.

Το εκλογικό αποτέλεσμα της 6ης Μαίου δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας της θέσης των ψηφοφόρων τόσο απέναντι στα διλήμματα που έθεσε προεκλογικά το ΠΑΣΟΚ όσο και απέναντι στα πεπραγμένα του συνόλου της κυβερνητικής του θητείας: “ξανασκεφτείτε το σύνολο των στρατηγικών σας και πως αυτές τοποθετούνται στο νέο πλαίσιο που και εμείς συνδιαμορφώνουμε”.

Άρα οι απαντήσεις που θα πρέπει να δοθούν για τη στρατηγική στις ΤΠΕ θα πρέπει να έλθουν απο ένα κόμμα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, το οποίο όμως αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει. Και επειδή τέτοιες απαντήσεις δεν είναι δυνατό να διαμορφωθούν τώρα, καλύτερο είναι να μπουν τα ερωτήματα και οι αρχές που θα αποτελέσουν τα θεμέλια ώστε, κάποια στιγμή, να μπορέσει το ΠΑΣΟΚ να ξαναεκφράσει τα νέα δυναμικά κοινωνικά στρώματα. Τα “νέα” στην περίπτωση αυτή δεν αφορούν μόνο ως προς την ηλικία αλλά κυρίως και πρωτίστως στις νοοτροπίες, στη διάθεση για καινοτομία στην παραγωγή, στην κουλτούρα συμμετοχής σε διαδικασίες, στη διαθεσιμότητα προσφοράς στο δημόσιο συμφέρον.

Αλλά ακόμα και αυτή η αρχική άσκηση έχει ως προϋπόθεση τη δημιουργία ικανού, πολιτικού, χώρου και χρόνου, για την ανανέωση του στελεχιακού δυναμικού σε όλα τα επίπεδα οργάνωσης και παραγωγής πολιτικής. Η επόμενη φάση της όποιας στρατηγικής ΤΠΕ δε μπορεί να αγνοεί την ανάγκη αυτή αλλά οφείλει να δημιουργεί τους αναγκαίους αυτούς χώρους: μέσα απο συζητήσεις, δράσεις και συνεργασίες για τα θέματα που την αφορούν.

Μπορούν οι όποιες παρεμβάσεις για τις ΤΠΕ να μην είναι διεθνείς και διευρωπαϊκές; Ποια είναι τα κινήματα που διαμορφώνουν τις δράσεις στις οποίες θέλουμε να συμβάλλουμε και να συμμετέχουμε με τις προτάσεις μας; Ποια είναι τα μηνύματα γύρω μας που εμείς θέλουμε να ερμηνεύσουμε και να ενδυναμώσουμε τοπικά; Αλλά πριν τα ερωτήματα αυτά, υπάρχει ίσως ένα άλλο: είμαστε στην ίδια συχνότητα με τα στρώματα εκείνα που αυτή τη στιγμή επιχειρούν να συνδιαμορφώνουν τα προβλήματα και τις λύσεις ταυτόχρονα;

Ας προσπαθήσουμε να ξανακούσουμε τις νότες που θα μας βοηθήσουν να συντονιστούμε με τα όσα συμβαίνουν ή που δε συμβαίνουν, ακόμα, γύρω μας. Πολύ σύντομα θα λέγαμε ότι, εφόσον και οι ψηφιακές τεχνολογίες διαμορφώνουν και διαμορφώνονται απο αντίστοιχα κινήματα, θα πρέπει να ακούσουμε προσεκτικά τις νότες αυτές, που δε φοβούνται το χρέος αλλά ξέρουν να δημιουργούν διεξόδους συμβίωσης με αυτό, που ζητούν λιγότερο έλεγχο και προστασία αλλά ενισχύουν τη συμμετοχή και τη συνεργασία.

Στην προσπάθεια αυτή ας απαλλαγούμε απο την ανάγκη να ακολουθήσουμε κινήματα που μιλούν ακατάπαυστα, ή αυτά που κατέχουν κάποια αλήθεια. Οι ψηφιακές τεχνολογίες είναι τόσο ενσωματωμένες στη καθημερινότητά μας ώστε να μπορούν, από την ίδια τους της φύση, να συμπλέκουν αντιφάσεις και διλήμματα. Οι ΤΠΕ θολώνουν τα διανοητικά όρια του ψηφιακού με το πραγματικό. Δημιουργούν υβριδικά πλαίσια δράσης και εμπειρίας του πολιτικού. Μας προκαλούν ως πολιτικούς δρώντες να αλλάξουμε καθώς τα υφιστάμενα εργαλεία κατανοήσης και ερμηνείας του πολιτικού και του κοινωνικού δεν είναι τόσο επίκαιρα όσο νομίζαμε. Μας ενδιαφέρουν τα κινήματα και οι άνθρωποι που κινούνται στα όρια όλων εκείνων των δομών και διαδικασιών που ψάχνουν να αλλάξουν χωρίς όμως, και είναι κομβικής σημασίας να γίνει κατανοητή αυτή η διαφορά, να εγγυώνται το τελικό τους αποτέλεσμα. Η υπόσχεση πρέπει να είναι ότι στην πορεία θα ακούσουμε κάτι ενδιαφέρον, αλλά η κάποια λύση πιθανότητα θα έρχεται απο κάποιον άλλον. Η ακόμα καλύτερα, μαζί με κάποιον άλλο…

* Γράψαμε αυτό το κείμενο με τον Θανάση Π., ενατενίζοντας όσα συζητάμε σχεδόν καθημερινά και άλλα που έχουμε γράψει παλιότερα στο http://egov.pasok.gr/, στο http://ethelontes.pasok.gr/diafaneia/
ή ακόμα και στα http://www.egovplan.gr/ και http://egovict.blogspot.com/